Hipersense

Energievoorziening voor telescopen in Chili

Aan het proefveld van Industriepark Kleefse Waard (IPKW) is – naast de miniwindmolens en het proefhuis van de HAN – een nieuw project toegevoegd: Hipersense. Vrijdag 20 november was de opening.

Eén container, 133 zonnepanelen en een acht meter hoge windmolen. Samen vormen ze Hipersense, een systeem dat big data kan verwerken en tegelijkertijd zijn eigen duurzame energie opwekt. Handig op plekken waar infrastructuur ontbreekt of tekortschiet. Zoals in Atacama Desert in Chili, waar sterrenkundigen van de Radboud Universiteit een telescoop neerzetten. Op vrijdag 20 november was de opening en demonstratie van Hipersense op Industriepark Kleefse Waard (IPKW) in Arnhem, waar het prototype wordt getest.

“Hipersense is onder andere ontstaan vanuit BlackGEM”, vertelt Marc Klein Wolt, sterrenkundige aan de Radboud Universiteit. “Bij dat project zetten we voor onze metingen niet één grote telescoop op één locatie neer, zoals gebruikelijk is, maar een netwerk van meerdere kleinere telescopen op diverse locaties. Daarmee kunnen we efficiënter en preciezer meten, maar de opgave voor energievoorziening en dataverwerking wordt groter. Daarnaast staan er nieuwe projecten op de planning op bergtoppen zonder enige infrastructuur. Juist omdat astronomie vaak op afgelegen plekken plaatsvindt, wilden we een eigen powerunit gebruiken. De Radboud Universiteit bedacht Hipersense als oplossing.”

Het concept van Hipersense presenteerde Marc Klein Wolt al aan het bestuur van de European Southern Observatory (ESO), dat verschillende sterrenwachten in Chili beheert. “Een significant deel van hun uitgaven gaat naar netbeheerders en dieselleveranciers en dus niet naar de wetenschap. Je begrijpt dat ze meteen enthousiast waren over ons alternatief, dat naast duurzaam en efficiënt ook veel goedkoper is. In Zuid-Afrika wordt de komende jaren de grootste radiotelescoop ter wereld gebouwd, waarbij een volledige kolencentrale nodig zou zijn om in de vermogensbehoefte te voorzien. Hipersense is daar een potentieel alternatief voor.”

Niet alleen voor de wetenschap
Wat Hipersense uniek maakt, is dat het geavanceerde denk- en rekenkracht biedt in combinatie met het op een slimme en duurzame manier opwekken en sturen van energie. Dat maakt het systeem volledig zelfvoorzienend. De mogelijke toepassingen blijven dan ook niet beperkt tot de astronomie, aldus Klein Wolt. Hij ziet een rol voor Hipersense weggelegd bij noodziekenhuizen, militaire toepassingen, telecommunicatie bij grootschalige evenementen en op plekken waar (tijdelijk) geen stroom en/of een goed datanetwerk is.

Prototype in Arnhem
Op IPKW wordt de haalbaarheid van het systeem aangetoond en een prototype doorontwikkeld. De voor het project op duurzame wijze opgewekte energie wordt, nadat deze in de op het proefveld van IPKW geplaatste container is verwerkt, ingezet voor het opladen van elektrische (deel)auto’s op het innovatieve bedrijvenpark. De proefopstelling staat naar verwachting tot eind 2016 op IPKW en wordt vervolgens bij de telescopen in Chili geplaatst.

Hipersense is een project van het consortium Pasman, Neroa, Mecon, Incaa, Radboud Universiteit en de HAN en is mede mogelijk gemaakt door GO Oost-Nederland en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Het project zal op termijn naar verwachting dertig nieuwe arbeidsplaatsen creëren en lokt voor circa 3,5 miljoen euro aan vervolginvesteringen uit.

Bekijk Hipersense ook in de voorwoordvideo van de IPKW Nieuwsbrief (na 35 seconden):

< terug